KHÁM PHÁ PHONG TỤC NGƯỜI H’MÔNG SINH SỐNG TẠI HÀ GIANG

Hà Giang là một địa điểm thu hút khách du lịch ưa mạo hiểm và muốn khám phá và còn cả những vị khách ưa cái đẹp của thiên nhiên ban tặng cho Hà Giang nào là cao nguyên đá Đồng Văn, sông Nho Quế, hoa Tam Giác Mạch không chỉ có vậy Hà Giang còn là nơi sinh sống của rất nhiều dân tộc như H’Mông, Tày, Dao , Nùng, Lô Lô ,.... Bởi vậy khi đến với nơi này bạn còn có thể khám phá những nét đặc sắc trong văn hóa cũng như tập tục của người dân nơi đây.

1.Dân tộc H’Mông

Dân tộc Mông còn có nhiều tên gọi khác như : Mèo, Mẹo, Mán Trắng, Miếu Hạ. Những địa phương của dân tộc Mông gồm có : Mông Trắng, Mông Hoa, Mông Đen, Mông Đỏ, Mông Xanh, Na Miẻo. Họ sống nhờ vào làm nương định canh hoặc nương du canh trồng ngô, lúa ,... Ngoài ra nông dân còn có truyền thống trồng sen canh trên nương với cây trồng chính là cây khoai, dĩ, vừng, đậu,... còn có một số hoạt động đặc sắc của người H’Mông ví dụ như : Trồng lanh , các cây ăn quả, dệt vải lanh. Không chỉ vậy sợi Lanh còn được đưa vào trong trang phục áo dài truyền thống của Việt Nam mang đậm nét dân tộc hiện đại bắt kịp với su hướng.

Sợi lanh của dân tộc H’Mông trong trang phục áo dài truyền thống của NTK Vũ Việt Hà

2.Tập tục người H’Mông

Thêm một hoạt động nữa cũng khiến người ta thấy được nét đặc sắc trong văn hóa tộc người Mông đó là vẽ bằng sáp ong hay nhuộm chàm. Người phụ nữ dùng bút chấm sáp ong nóng chảy để vẽ vào hoa văn đã được in trên tấm vải lanh trắng, sau đó tấm vải được đem đi nhuộm chàm nhiều lần cho đến khi được màu đen vừa ý tiếp theo ta nhúng vải vào nước nóng cho sáp ong tan ra chỉ còn lại hoa trắng trên nền chàm xanh. 

Vẽ họa tiết bằng Sáp ong

Con vật thân thiết nhất với người Mông có thể nói đó là con ngựa , nó vừa là phương tiện vừa làm việc giúp người dân và những gia đình cũng thân thiết gần gũi với chúng như thú cưng.Người Mông quen uống rượu ngô , rượu gạo hút thuốc bằng điếu cày, mời khách hút thuốc bằng điếu cầy do mình nạp thuốc để biểu hiện tình cảm quý trọng, trước kia tục hút thuốc phiện cũng rất nổi tiếng với họ.

3.Trang Phục đặc sắc của dân tộc H’Mông

Cái đặc sắc nhất của họ chắc hẳn là về trang phục, trang phục mang màu sắc sặc sỡ với những  nhóm địa phương khác nhau : Phụ nữ Mông trắng trông lanh dệt vải váy màu trắng áo xẻ ngực và thêu hoa văn ở cánh tay , yếm sau cạo tóc để chỏm, đội khăn rộng vành . Còn phụ nữ Mông Hoa mặc váy màu chàm có thêu hoặc in hoa bằng sáp ong để tóc dài vấn cùng với tóc giả. Trang trí trên y phục chủ yếu bằng đắp ghép vải màu, hoa văn thêu chủ yếu hình con ốc, hình vuông, hình quả trám, hình chữ thập. Họ sinh sống quây quần trong từng bản vài chục nhà phổ biến là nhà bưng ván hay vách nứa , mái tranh , lương thực được cất giữ trên sàn gác một số nơi thì có nhà kho chưa cạnh nhà.Người Mông quen dùng ngựa để thồ chở hàng hóa và gùi có hai quai đeo vai để địu trẻ con hay đựng đồ.

Trang phục dân tộc Mông Hoa

Trang phục dân tộc Mông Đen

4.Thờ cúng của người H’Mông

Dân mỗi bản tự nguyện cam kết và tuân thủ quy ước chung của bản về sản xuất, chăn nuôi, bảo vệ rừng và việc giúp đỡ lẫn nhau. Quan hệ của họ càng gắn bó chặt chẽ hơn thông qua việc thờ cúng chung thổ thần của bản. Biểu trưng cho nơi thờ là vài tờ giấy bản có tráng kim ở giữa đóng trên vách được thay vào dịp Tết hàng năm. Mỗi khi cúng người ta lấy lông gà chấm vào tiết rồi dán lên tờ giấy bản đó.

Người Mông họ rất coi trọng việc thờ cúng đặc trưng riêng của mỗi dòng họ thể hiện ở những nghi lễ cúng tổ tiên , ma mụ...như cách bày trí bài cúng nơi cúng ví dụ : để xác ngoài trời trước khi chôn hay cách bố trí mộ ... Phổ biến nhất là tục lệ cướp vợ , khi cô dâu qua lễ nhập môn, bước qua cửa nhà trai coi như đã thuộc họ chồng ,vợ chồng gắn bó ở bên nhau.

Đám hỏi người Mông

5. Lễ hội người H’Mông

Vào ngày lễ tết trái gái Mông vui chơi ca hát , múa khèn , đánh quay,... đây là những trò chơi phổ biến ở hầu hết các dân tộc miền bắc nhưng mỗi dân tộc vẫn có luật chơi riêng. Người Mông bắt đầu tết sớm hơn đó là từ đầu tháng 12 âm lịch, sớm hơn tết Nguyên đán một tháng theo cách tính của người Mông phù hợp với nông lịch truyền thống ,họ vui chơi ca hát tại những bãi rộng quanh làng tết lớn tiếp theo của họ diễn ra vào 5 tháng 5 (âm lịch-tết Đoan Ngọ ).

Lễ hội múa khèn của người Mông

Văn hoá người Mông rất đa dạng và phong phú với những lễ hội phong tục độc đáo như : Đón Tết, cưới xin, hát giao duyên, chợ tình ... Với các trang phục váy, áo nhiều màu sắc đó là nền văn hoá tiêu biểu trong 54 loại hình văn hoá của các dân tộc Việt Nam.

Hãy ghé qua du lịch Phố Việt để có thể biết cũng như trải nghiệm tour du lịch Hà Giang 3 ngày 2 đêm thật tuyệt vời nhé!

Tác Giả : Vũ Thu Phương ( Nguồn ảnh : Internet )